Ερέτρια–Αμάρυνθος: Η Επίσημη Έρευνα με 200+ Κατασκευές που Ξαναγράφει το Αρχαίο Τοπίο της Εύβοιας
«Στην Αμάρυνθο, όπου ακόμη οι Ευβοείς τιμούν την Αρτέμιδα Αμαρυσία.»
— Παυσανίας 1.31.5
Υπάρχουν ανακαλύψεις που φέρνουν στο φως ένα άγαλμα, έναν τάφο ή έναν ναό. Και υπάρχουν άλλες που κάνουν κάτι δυσκολότερο και, τελικά, σοβαρότερο: αποκαλύπτουν τον ίδιο τον σκελετό του τοπίου μέσα στο οποίο έζησαν οι άνθρωποι του παρελθόντος. Η πρόσφατη επίσημη ανακοίνωση για την επιφανειακή έρευνα ανάμεσα στην Ερέτρια και την Αμάρυνθο ανήκει ακριβώς σε αυτή τη δεύτερη κατηγορία.
Δεν μιλάμε για ένα «μεγάλο εύρημα» με τη στενή έννοια. Μιλάμε για μια συστηματική χαρτογράφηση τριάντα τετραγωνικών χιλιομέτρων, για περισσότερες από διακόσιες κατασκευές, για εκατοντάδες ευρήματα και για ένα νέο πλέγμα κατανόησης που ενώνει πόλη, ιερό, ύπαιθρο, αγροτική παραγωγή, κίνηση και μνήμη. Με απλά λόγια: η αρχαιολογία δεν αποκάλυψε απλώς ένα σημείο. Αποκάλυψε έναν κόσμο.
Το σημαντικότερο είναι ότι η ανακοίνωση δεν στηρίζεται σε φήμες, τοπικούς θρύλους ή δημοσιογραφική υπερβολή. Στηρίζεται σε επίσημη αρχαιολογική έρευνα της περιόδου 2021–2025 από την Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Εύβοιας, σε μεθοδολογία πεδίου, σε GIS, σε LiDAR και σε μια συστηματική ανάγνωση του χώρου που τώρα αρχίζει να δείχνει ολόκληρη τη δύναμή της.
Πού ακριβώς εκτείνεται η έρευνα και γιατί έχει σημασία
Η ζώνη της έρευνας εκτείνεται στην πεδιάδα ανάμεσα στην αρχαία πόλη της Ερέτριας και το ιερό της Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο, καλύπτοντας τη λεκάνη του Σαρανταπόταμου, την παράκτια ζώνη και τις υπώρειες των γύρω βουνών. Δεν πρόκειται για ένα ουδέτερο γεωγραφικό διάστημα ανάμεσα σε δύο γνωστά σημεία. Πρόκειται για τον φυσικό ενδιάμεσο χώρο που συνέδεε μια μεγάλη πόλη με ένα από τα πιο σημαντικά ιερά της Εύβοιας.
Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η ουσία. Το Αρτεμίσιο της Αμαρύνθου δεν ήταν ένα επαρχιακό ιερό χαμηλής εμβέλειας. Η ίδια η ESAG υπενθυμίζει ότι το ιερό φιλοξενούσε σημαντικά δημόσια έγγραφα και ότι ο Στράβων αναφέρει νόμο για την ετήσια πομπή από την Ερέτρια προς την Αμάρυνθο, μια πομπή που περιλάμβανε τρεις χιλιάδες οπλίτες, εξακόσιους ιππείς και εξήντα άρματα. Όταν ένας τόπος συνδέεται με τέτοιο μέγεθος τελετουργικής και πολιτικής κινητοποίησης, παύει να είναι απλό λατρευτικό σημείο. Γίνεται κόμβος οργάνωσης ολόκληρης περιοχής.
Η σημασία, λοιπόν, της νέας έρευνας δεν είναι μόνο χωρική. Είναι ιστορική και λειτουργική. Τώρα πια μπορούμε να δούμε την περιοχή όχι σαν κενό ανάμεσα σε Ερέτρια και Αμάρυνθο, αλλά σαν πυκνό αρχαιολογικό πεδίο όπου πόλη, ιερό, αγροτική οικονομία και δίκτυα μετακίνησης αλληλοσυμπληρώνονταν.
Η ιστορία της έρευνας: όχι μια είδηση της στιγμής, αλλά πενταετές πρόγραμμα
Η εικόνα που κυκλοφορεί προς τα έξω συχνά συμπυκνώνεται στη φράση «βρέθηκαν 200+ κατασκευές». Η πραγματική αρχαιολογία, όμως, δεν λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο. Το Eretria-Amarynthos Survey Project εντάσσεται σε μια ευρύτερη ερευνητική στρατηγική που συνδέεται άμεσα με τη μελέτη του ιερού της Αρτέμιδος, του περιβάλλοντός του, των γύρω δήμων, των χρήσεων γης και του δικτύου επικοινωνίας της περιοχής.
Η ESAG το περιγράφει ως ένα από τα πιο φιλόδοξα survey projects της τελευταίας δεκαετίας στην Ελλάδα, τόσο ως προς τη γεωγραφική κάλυψη όσο και ως προς την ποικιλία των προσεγγίσεων και των τεχνικών μέσων. Ήδη έως το τέλος της τρίτης καμπάνιας, το 2023, είχαν ερευνηθεί συστηματικά 21 τετραγωνικά χιλιόμετρα και είχαν εντοπιστεί 189 δομές από όλες τις περιόδους. Η ανακοίνωση του 2026, επομένως, δεν είναι πυροτέχνημα επικαιρότητας. Είναι η ώριμη φάση μιας έρευνας που χτίστηκε βήμα βήμα.
Αυτό έχει μεγάλη σημασία για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διαβαστεί η είδηση. Δεν πρόκειται για μια τυχαία ανακάλυψη που προέκυψε ύστερα από ένα σκάψιμο της στιγμής. Πρόκειται για αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενων περιόδων πεδίου, διασταύρωσης δεδομένων, νέων χαρτογραφήσεων και συνολικής ανασύνθεσης της περιοχής.
Πώς διάβασαν οι αρχαιολόγοι το τοπίο: επιφανειακή έρευνα, GIS και LiDAR
Η επιφανειακή έρευνα δεν είναι βόλτα στο χωράφι με γενική εντύπωση. Είναι αυστηρή μέθοδος. Στο EASP οι ομάδες κινούνταν σε γραμμές, σε τακτά διαστήματα περίπου δέκα μέτρων, καταγράφοντας συστηματικά όστρακα, θραύσματα κεραμίδων και λίθινα εργαλεία. Κάθε εύρημα γεωαναφερόταν και εντασσόταν σε Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών, ώστε να παραχθούν χάρτες πυκνότητας και ακριβέστερες χωρικές αναγνώσεις.
Η μεθοδολογία δεν σταμάτησε στην παραδοσιακή πεζή έρευνα. Το πρόγραμμα αξιοποίησε και LiDAR, μια τεχνολογία τηλεπισκόπησης που επιτρέπει να εντοπιστούν κατάλοιπα κάτω από βλάστηση ή σε πιο δυσπρόσιτα εδάφη: τοίχοι, αναβαθμίδες, δρόμοι, μορφολογικές γραμμές που αλλιώς θα χάνονταν μέσα στο ανάγλυφο. Η σχετική δημοσίευση στο Journal of Greek Archaeology έδειξε καθαρά ότι η χρήση LiDAR δεν ήταν απλώς βοηθητική, αλλά καθοριστική για την πρόοδο της έρευνας.
Παράλληλα, η γεωμορφολογία και η υδρολογική μελέτη της λεκάνης του Σαρανταπόταμου βοήθησαν τους ερευνητές να κατανοήσουν όχι μόνο πού βρέθηκαν ευρήματα, αλλά και γιατί βρέθηκαν εκεί: ποιες περιοχές ήταν κατάλληλες για κατοίκηση, ποιες για καλλιέργεια, ποιες επηρεάστηκαν από προσχώσεις, παλαιοδέλτα και μεταβολές της ακτογραμμής. Έτσι, η αρχαιολογία δεν διάβασε απλώς αντικείμενα. Διάβασε περιβάλλον.
Τι έδειξε η μεγάλη εικόνα της κατοίκησης
Το μεγαλύτερο κέρδος της έρευνας είναι ότι δεν προσθέτει έναν ακόμη μεμονωμένο τόπο στον χάρτη. Αποκαλύπτει μοτίβο. Η διαχρονική ανάλυση της ESAG δείχνει ανθρώπινη παρουσία ήδη από την Ύστερη Νεολιθική, κορύφωση της κατοίκησης στην Κλασική περίοδο, αισθητή κάμψη στους Ελληνιστικούς χρόνους και αναδιαμόρφωση του τοπίου στη Βυζαντινή εποχή.
Με άλλα λόγια, το τοπίο ανάμεσα στην Ερέτρια και την Αμάρυνθο δεν υπήρξε σταθερό. Άλλαζε ρυθμούς, πυκνότητες και λειτουργίες. Άλλοτε εντεινόταν η αγροτική εγκατάσταση, άλλοτε μειωνόταν. Άλλοτε η παράκτια ζώνη έπαιρνε πρωτεύοντα ρόλο, άλλοτε οι υπώρειες και οι εσωτερικές ζώνες αναδιατάσσονταν διαφορετικά. Αυτό ακριβώς κάνει την είδηση τόσο δυνατή: επιτρέπει να δούμε την ιστορία όχι ως φωτογραφία μιας στιγμής, αλλά ως διαχρονική βιογραφία ενός χώρου.
Η επίσημη ανακοίνωση του ΥΠΠΟ συνοψίζει το αποτέλεσμα με καθαρό τρόπο: περισσότερες από διακόσιες κατασκευές, εκατοντάδες ευρήματα και υλικά τεκμήρια παρουσίας από την Προϊστορική έως τη Μεσαιωνική εποχή. Δεν πρόκειται απλώς για ποσότητα. Πρόκειται για μια κρίσιμη μάζα δεδομένων που επιτρέπει πλέον σοβαρότερες ιστορικές αναγνώσεις.
Οι περίπου δέκα αρχαίοι δήμοι και το αγροτικό δίκτυο
Από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία της ανακοίνωσης είναι η αναφορά σε περίπου δέκα οικισμούς που ερμηνεύονται ως αρχαίοι δήμοι. Εδώ η έρευνα περνά από την απλή καταγραφή στη διοικητική και κοινωνική ανάγνωση του χώρου. Δεν βλέπουμε πια διάσπαρτα ίχνη κατοίκησης· βλέπουμε κέντρα, δευτερεύουσες εγκαταστάσεις, χωρική ιεράρχηση και ένα πλέγμα που παραπέμπει σε οργανωμένη επικράτεια.
Η ESAG σημειώνει ότι η ενίσχυση της αγροτικής κατοίκησης στην παράκτια ζώνη από τον 6ο αιώνα προ Χριστού και η έντονη κλασική φάση επιβεβαιώνουν τη δυναμική της περιοχής. Ταυτόχρονα, η παρουσία πολλών αγροτικών εγκαταστάσεων έξω από τους ήδη γνωστούς πυρήνες της Ερέτριας και της Αμαρύνθου συμβαδίζει με την αρχαία μαρτυρία του Ηροδότου για δήμους που σχετίζονται με την περσική πολιορκία της Ερέτριας.
Η έρευνα αποκάλυψε ακόμη αγροικίες, λαξευτά ελαιοτριβεία και έναν ευρύτερο παραγωγικό ιστό. Αυτό είναι κρίσιμο. Δείχνει ότι ο χώρος δεν οριζόταν αποκλειστικά από το ιερό ή από την πόλη, αλλά και από τον μόχθο της υπαίθρου: καλλιέργεια, μεταποίηση, διαχείριση γης και μια αγροτική οικονομία που στήριζε τον ευρύτερο οργανισμό της Ερέτριας.
Από τα λατομεία ως το ιερό κορυφής του Ευβοϊκού Ολύμπου
Η έρευνα του 2025 πρόσθεσε κάτι που ανεβάζει την εικόνα του τοπίου σε άλλο επίπεδο. Στην κορυφή του Ευβοϊκού Ολύμπου αναγνωρίστηκε ιερό κορυφής σε χρήση από την Αρχαϊκή έως τη Ρωμαϊκή περίοδο, ενώ στις υπώρειες εντοπίστηκαν ίχνη σποραδικής χρήσης λατομείων και περιστασιακής μεταλλευτικής δραστηριότητας.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό αυτό; Διότι δείχνει ότι η νέα εικόνα της περιοχής δεν σταματά στην πεδιάδα ή στην παράκτια λωρίδα. Απλώνεται από τη θάλασσα ως τα βουνά. Το τοπίο παύει να είναι μονοεπίπεδο. Γίνεται ένα πολυζωνικό πεδίο, όπου η λατρεία, η εξόρυξη, η αγροτική παραγωγή και τα μονοπάτια μετακίνησης συνδέονται σε μία ενιαία αρχαιολογική λογική.
Έτσι, η ανακοίνωση δεν μας δίνει μόνο περισσότερα σημεία στον χάρτη. Μας δίνει μεγαλύτερο βάθος. Μας δείχνει ότι η αρχαία Εύβοια δεν ήταν μόνο οι μεγάλες πόλεις και τα γνωστά ιερά, αλλά και οι ορεινές ζώνες όπου επιβίωναν ειδικές χρήσεις, παλιότερες ιερές πρακτικές και δίκτυα πόρων που τροφοδοτούσαν το σύνολο.
Η Ιερά Οδός και η σύνδεση Ερέτριας–Αμαρύνθου
Από την πρώτη στιγμή, το survey project είχε έναν σαφή στόχο: να εξετάσει τη σχέση του ιερού της Αρτέμιδος με τους γύρω δήμους, τις χρήσεις γης, το επικοινωνιακό δίκτυο και τη rural economy της περιοχής. Αυτή η διατύπωση είναι κομβική. Γιατί δείχνει ότι η έρευνα δεν ενδιαφέρεται μόνο για το «πού ήταν τι», αλλά για το «πώς όλα αυτά συνδέονταν» μεταξύ τους.
Το Υπουργείο Πολιτισμού είχε ήδη συνδέσει τη συστηματική επιφανειακή έρευνα με τη μελέτη της Ιεράς Οδού που ένωνε το Αρτεμίσιο με την Ερέτρια. Η νέα ανακοίνωση, με την αναφορά σε τμήματα αρχαίων οδικών αξόνων, έρχεται να δώσει υλικό σώμα σε αυτή την υπόθεση. Η διαδρομή προς το ιερό δεν ήταν τυχαίο μονοπάτι. Ήταν άξονας πομπής, άξονας οικονομίας, άξονας συμβολικής παρουσίας του ερετριακού σώματος στον χώρο.
Και εδώ η έρευνα αγγίζει κάτι βαθύτερο. Όταν βλέπουμε πόλη, ιερό, δήμους, αγροικίες και οδικά δίκτυα ως κομμάτια του ίδιου συστήματος, τότε η αρχαιολογία παύει να μιλά για μεμονωμένα μνημεία. Μιλά για οργανωμένο πολιτικό και πολιτισμικό τοπίο.
Τι ακριβώς αποδεικνύει η επίσημη ανακοίνωση
Το πρώτο που αποδεικνύει η ανακοίνωση είναι ότι η περιοχή ανάμεσα στην Ερέτρια και την Αμάρυνθο δεν ήταν ιστορικό κενό. Ήταν ένας χώρος έντονα οργανωμένος, με οικισμούς, παραγωγικές θέσεις, ταφικές χρήσεις, λατρευτικά σημεία και αρχαία δίκτυα κίνησης. Το δεύτερο είναι ότι η σχέση της πόλης με το ιερό δεν ήταν αφηρημένη ή μόνο λογοτεχνική. Ήταν εγγεγραμμένη στον ίδιο τον χώρο.
Το τρίτο, και ίσως σημαντικότερο, είναι ότι τώρα πια η μελέτη της περιοχής μπορεί να γίνει σε περιφερειακή κλίμακα. Όχι αποσπασματικά, όχι μόνο από το ιερό προς τα έξω ή μόνο από την πόλη προς την ύπαιθρο, αλλά ως ενιαίο σύνολο δεδομένων. Το ΥΠΠΟ τονίζει ρητά ότι ο συνδυασμός του survey με τις ανασκαφές στην πόλη της Ερέτριας και στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος συγκροτεί ένα μοναδικό σώμα στοιχείων για την εξέλιξη της περιοχής από το τέλος της Νεολιθικής έως και τους νεότερους χρόνους.
Αυτό είναι το αληθινό βάρος της είδησης. Δεν προσφέρει απλώς μία ακόμη εντυπωσιακή επικεφαλίδα. Θέτει τις βάσεις για να ξαναδιαβαστεί η Εύβοια ως ενιαίος αρχαιολογικός οργανισμός, όπου η ιστορία της κατοίκησης, της οικονομίας, της οικολογίας και της δημόσιας λατρείας φωτίζονται μαζί.
Τι δεν αποδεικνύει ακόμη
Η σοβαρή ιστορική γραφή κρίνεται και από αυτό που αρνείται να υπερβάλει. Η ανακοίνωση δεν λέει ότι εντοπίστηκε «μια νέα χαμένη πόλη» με την κινηματογραφική έννοια. Δεν λέει ότι όλοι οι αρχαίοι δήμοι έχουν ταυτιστεί ονομαστικά και οριστικά. Δεν λέει επίσης ότι η πλήρης χάραξη όλων των οδικών αξόνων έχει οριστικοποιηθεί ή ότι κάθε μία από τις κατασκευές έχει ήδη ανασκαφεί και ερμηνευθεί στο τελευταίο της επίπεδο.
Αυτό, όμως, δεν είναι αδυναμία. Είναι ακριβώς η δύναμη της ανακοίνωσης. Η έρευνα αποφεύγει τη βιαστική βεβαιότητα και μένει εκεί όπου τα δεδομένα είναι στέρεα: στο ότι υπάρχει ένα σύνθετο δίκτυο κατοίκησης και δραστηριοτήτων, στο ότι το ιερό της Αρτέμιδος εντάσσεται μέσα σε αυτό οργανικά και στο ότι το τοπίο μπορεί πλέον να διαβαστεί με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια από πριν.
Με απλά λόγια: δεν έχουμε ακόμη την τελευταία λέξη. Έχουμε, όμως, επιτέλους, τη σωστή γλώσσα για να συνεχιστεί η έρευνα. Και αυτή η γλώσσα είναι ήδη πολύ πιο δυνατή από τις εύκολες υπερβολές.
Τελικό συμπέρασμα
Η είδηση της Ερέτριας και της Αμαρύνθου δεν είναι απλώς μία ακόμη αρχαιολογική ανακοίνωση. Είναι παράδειγμα του πώς η σύγχρονη αρχαιολογία μετακινείται από το μεμονωμένο εύρημα στη συνολική χαρτογράφηση του ιστορικού χώρου. Δεν αποκάλυψε μόνο μνημεία. Αποκάλυψε σχέσεις. Και πολλές φορές οι σχέσεις λένε περισσότερα από τα αντικείμενα.
Η πόλη, το ιερό, οι δήμοι, τα αγροκτήματα, τα ελαιοτριβεία, τα λατομεία, οι δρόμοι, οι υπώρειες, ο Ευβοϊκός Όλυμπος και η λεκάνη του Σαρανταπόταμου αρχίζουν τώρα να εμφανίζονται σαν όργανα της ίδιας σύνθεσης. Αυτό είναι το αληθινά μεγάλο εύρημα. Όχι ένας «θησαυρός», αλλά η ανασύνθεση ενός ολόκληρου κόσμου.
Και ίσως εδώ βρίσκεται το πιο δυνατό σημείο αυτής της ιστορίας. Ότι η αρχαιολογία, όταν εργάζεται με υπομονή, τεχνολογία και μεθοδολογία, δεν χρειάζεται να φωνάζει. Αρκεί να δείξει τον χάρτη. Και ο χάρτης, αυτή τη φορά, μίλησε πολύ καθαρά.
Αν θέλεις τεκμηριωμένη έρευνα, πρωτογενείς πηγές και ανάλυση χωρίς φίλτρα,
ακολούθησε το Mythistoria.gr και γίνε μέρος της αναζήτησης της αλήθειας.
⚜️Mythistoria⚜️
Η αληθινή ιστορία πίσω από τον μύθο
💬Κάλεσμα στον Αναγνώστη
Τελικά, τι πιστεύετε;
Βρισκόμαστε μπροστά σε μία επιφανειακή έρευνα που απλώς συμπληρώνει όσα ξέραμε για την Ερέτρια και την Αμάρυνθο;
Ή μήπως η νέα αυτή χαρτογράφηση δείχνει ότι ο ελλαδικός χώρος κρύβει ακόμη ολόκληρα τοπία ιστορίας, τα οποία δεν είχαν χαθεί ποτέ — απλώς δεν τα είχαμε διαβάσει σωστά;
Η έρευνα δεν έκλεισε. Τώρα ουσιαστικά ανοίγει σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Γράψτε στα σχόλια τη δική σας άποψη: πιστεύετε ότι η ανασύνθεση αυτού του τοπίου αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τη σχέση πόλης, ιερού και υπαίθρου στην αρχαία Ελλάδα;
FAQ
Τι ανακοίνωσε επίσημα το Υπουργείο Πολιτισμού για την Ερέτρια και την Αμάρυνθο;
Ότι στην επιφανειακή έρευνα 2021–2025, σε έκταση 30 τετραγωνικών χιλιομέτρων, καταγράφηκαν περισσότερες από 200 κατασκευές και συλλέχθηκαν εκατοντάδες ευρήματα από την Προϊστορική έως τη Μεσαιωνική εποχή.
Ποιοι φορείς πραγματοποίησαν την έρευνα;
Η Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Εύβοιας, με συμμετοχή αρχαιολόγων, γεωμορφολόγων και φοιτητών από την Ελλάδα, την Ελβετία και άλλα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια.
Τι είδους κατάλοιπα εντοπίστηκαν;
Οικισμοί που ερμηνεύονται ως δήμοι, αγροικίες, νεκροταφεία, λατομεία, λαξευτά ελαιοτριβεία, μεσαιωνικά παρεκκλήσια, τμήματα αρχαίων οδών και νέες πυκνότητες κεραμικής που αναδιαμορφώνουν την εικόνα της περιοχής.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό το ιερό της Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο;
Επειδή ήταν ένα από τα σημαντικότερα ιερά της Εύβοιας, με δημόσια έγγραφα, πανηγυρική πομπή από την Ερέτρια, πολιτικό ρόλο για την πόλη και πιθανό πανευβοϊκό χαρακτήρα ήδη από τον 4ο αιώνα προ Χριστού.
Βρέθηκε «χαμένη πόλη» στην Εύβοια;
Η επίσημη ανακοίνωση δεν μιλά για μια νέα πόλη με οριστικά ταυτισμένο όνομα, αλλά για ένα σύνθετο δίκτυο αρχαίων οικιστικών και παραγωγικών θέσεων που επιτρέπει πλέον μια νέα ανάγνωση ολόκληρου του τοπίου.
📚Επίσημες Πηγές και Βασική Βιβλιογραφία
Ο βασικός κορμός τεκμηρίωσης του άρθρου στηρίζεται πρώτα στις επίσημες ανακοινώσεις του Υπουργείου Πολιτισμού και στις θεσμικές δημοσιεύσεις της Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Ελλάδα και έπειτα στη σχετική επιστημονική βιβλιογραφία για τη μεθοδολογία του προγράμματος.
Υπουργείο Πολιτισμού — «Επιφανειακή έρευνα μεταξύ Ερέτριας και Αμαρύνθου» (07/04/2026) — άνοιγμα συνδέσμου
ESAG — Eretria-Amarynthos Survey Project (EASP 2021–2025) — άνοιγμα συνδέσμου
ESAG — The Sanctuary of Artemis Amarysia — άνοιγμα συνδέσμου
ESAG — News from the Field 2025 — άνοιγμα συνδέσμου
Υπουργείο Πολιτισμού — «Οι ανασκαφές στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο της Εύβοιας. Ένας εκατόμπεδος ναός για την θεά» (08/01/2024) — άνοιγμα συνδέσμου
Fachard, Chezeaux, Castiello 2025 — Lidar-led fieldwork in the Eretria-Amarynthos Survey Project (JGA 10) — άνοιγμα συνδέσμου
ToposText / Pausanias 1.31.5 — άνοιγμα συνδέσμου
